DOLAR 8,1982
EURO 9,6556
ALTIN 501,961
BIST 1152,63
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 21°C
Gök Gürültülü

Yarı uyumlu nakilde iliğin reddedilme riski yüzde 3’e geriledi

Türkiye’de yaklaşık 10 yıldır ilik nakli tedavisinde uygulanan ‘yarı uyumlu ilik nakli’ koronavirüs süreciyle birlikte yine gündeme geldi. Son 5 …

Yarı uyumlu nakilde iliğin reddedilme riski yüzde 3’e geriledi
25.07.2020
42
A+
A-

Türkiye’de yaklaşık 10 yıldır ilik nakli tedavisinde uygulanan ‘yarı uyumlu ilik nakli’ koronavirüs süreciyle birlikte yine gündeme geldi. Son 5 yıl içinde yarı uyumlu ilik nakillerinde gelişme yaşandığını belirten Hematoloji ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Yener Koç, “İliğin reddedilme riski yüzde 3’e kadar geriledi. Ağır kemoterapi vermeden de yarı uyumlu nakilleri yapmaya başladık” dedi.

Lösemi, lenfoma, multipl miyelom ve miyelodisplastik sendrom üzere berbat huylu kan hastalıklarının tedavisinde kullanılan kemik iliği nakli, yarı uyumlu bireylerden yahut kişinin kendisinden alınarak uygulanıyor. Kök hücre naklinde bireye uyumlu donörden alınan kök hücreler, hastaya damardan veriliyor. Hücreler burada sağlıklı kan hücreleri üreterek yenileniyor. Nakil gayesi ile kişinin kendi kök hücreleri kullanılıyorsa ‘otolog kök hücre nakli’, sağlıklı bir bağışçıdan alınan kök hücreler ile nakil yapılıyorsa ‘allojenik kök hücre nakli’ ismi veriliyor. Tam uyumlu kardeş ve kemik iliği bankalarından verici bulunamaması halinde başvurulan günümüzde en kıymetli seçenek olarak akrabalardan yarı uyumlu (haploidentik) ilik nakli yahut kordon kanından kök hücre nakli yapılıyor.

“YARI UYUMLU NAKİLLER İLE DE TIPKI MUVAFFAKIYET SAĞLANIYOR”

Çağdaş manada yarı uyumlu ilik nakillerinin 2010 yılında birinci kere Amerika’da dünya ilik nakli kongresinde rapor edildiğini tabir eden Medicana International İstanbul Hastanesi Hematoloji ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Yener Koç, “20 yıl öncesinde yapılıyordu lakin uygulama metodu güç ve yaygın değildi. Bunu yaygın hale getiren tedavi tahlilini Amerika’dan John Hopkins Üniversitesi açıkladı. 2010 yılında Dünya İlik Nakli Kongresinde sunulur sunulmaz yarı uyumlu ilik nakillerine biz de Türkiye’de başladık. Şu anda bu nakilleri Amerika ile tıpkı başarıda yapıyoruz. Geçtiğimiz 3-5 yıl içerisinde yarı uyumlu ilik nakillerinin başarısı yayınlanmaya başlandı. Şu anda kardeşten tam uyumlu ilik nakilleriyle tıpkı başarıda akrabadan yarı uyumlu ilik nakilleri yapabiliyoruz ve bu başarımız Avrupa ve Amerika’nın tıp mecmualarında yayınlandı” diye konuştu.

“YARI UYUMLU NAKİLLERDE İLİK BEDEN SAVAŞI GELİŞME RİSKİ YÜZDE 75’TEN YÜZDE 25’E İNDİ”

2010 yılından evvel ‘ilik beden savaşı’ ve metod zorluğu nedeniyle yarı uyumlu nakillerin yaygın yapılamadığını belirten Prof. Dr. Yener Koç, geliştirilen yeni tedavi hakkında şunları söyledi:

“Yarı uyumlu nakillerde vericinin lenfositleri hücreler hastaya saldırıyordu. Bunu durdurmak ise son derece zordu. Kök hücreleri verdikten 2-3 gün sonra yüksek doz siklofosfamid isimli bir tedavi uygulaması başladı. Bunu keşfeden John Hopkins Üniversitesi ise tüm dünyaya ışık tuttu. Uygulama sonrası bedene saldıran hücreler ölüyor. Daha doğrusu bağışıklık hücreleri bedene saldırırsa bunlar siklofosfamid ile yok ediliyor. Lakin tümöre karşı savaşan hücreler uygulamadan etkilenmiyor. Bu biçimde yapıldığında yarı uyumlu ilik nakli motamot tam uyumlu ilik nakli üzere önemli ilik beden savaşı olmadan yapılabiliyor. Daha evvelki ilik nakillerinde yüzde 75 oranında ilik beden savaşı görülürken kök hücre nakli sonrası yüksek doz siklofosfamid uygulaması sonrası bu oran yüzde 25’e indi. Bu da ilik nakillerinin daha az sorunlu olmasını sağladı. Son 5 yıl içinde yarı uyumlu ilik nakilleri daha da geliştirilerek iliğin reddedilme riski yüzde 3’e kadar geriledi. Ağır kemoterapi vermeden yarı uyumlu nakilleri yapmaya başladık. Daha evvel yapamadığımız 60 yaş üzeri nakilleri günümüzde hastanın sıhhat tarama testleri uygun ise üst yaş hududu olmadan da yapmaya başladık. Vaktinde iliğin bulunmaması hastanın hayatını kaybetmesine yol açıyordu. Yarı uyumlu ilik nakilleri akrabadan yapıldığı ve kolay ve süratli bulunduğu için tehlikeli bekleme süreçlerini kısaltarak ve daha çok sayıda hastaya hizmet vermemizi sağlayarak hayat kurtarıyor.”

“KORONAVİRÜS SÜRECİNDE TERCİH EDİLDİ”

Koronavirüs sürecinde milletlerarası uçuşların bloke edildiği günlerde yurt dışı ve yurt içi akraba dışı ilik bankalarından kök hücre temini aksadığında yarı uyumlu nakillere başvurulduğunun altını çizen Prof. Dr. Koç, “Eğer aileden tam uyumlu verici bulunamazsa ki yüzde 25 bulunuyor, yüzde 75’te bulunamıyor, bu durumda yurt içi yahut dışından tam uyumlu ilik bulmak zorunda kalıyoruz. Evvel akraba dışı ilik bankalarına tam uyumlu verici bulmak için başvurmak durumundayız. Bu süreç koronavirüs pandemisi nedeni ile bloke olunca ailedeki yarı uyumlu vericiler imdada yetişti. Lösemi üzere acil hastalıklarda hastanın tam uyumlu verici bulma sürecini aylarca beklemesinin riskli olduğu durumlarda Sıhhat Bakanlığımız bu süreci beklemeden aileden yarı uyumlu nakil yapmamıza müsaade verdi. Bu süreç 3 ay kadar sürdü. Nisan ayından Haziran’a kadar bu nakiller yapıldı. Şu anda olağanlaşma sürecine geçildiğinden yurt dışı taramaları tekrar başladı. Koronavirüs öncesindeki periyot üzere çalışmaya devam ediyoruz” dedi.

“SON 5 YILDIR TÜRKÖK YARDIMIMIZA KOŞUYOR”

TÜRKÖK’ün giderek artan bir verici bankasıyla hizmet ettiğinin altını çizen Hematoloji ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Yener Koç, “Kendi gen havuzumuzdan iliği bulma bahtımız yurt dışı havuzlardan daha âlâ. Ailede tam uyumlu ilik bulamadığımızda prosedür gereği tam uyumlu akraba dışı ilik bankası taramalarını yapmak zorundayız. Bunlara bakarken evvel TÜRKÖK’ten verici adayı arıyoruz, buradan bulunamazsa Avrupa ve Amerika’daki ilik bankalarına bakıyoruz. TÜRKÖK’teki verici sayısı daima arttığından muhtaçlığı büyük oranda karşılıyor. Yurt dışı ilik bankalarına muhtaçlığı azalttığından bu gelişmeden son derece mutluyuz.

“VERİCİ OLMAK KOLAYLAŞTI”

Vericinin kök hücreleri aferez makineleri ile toplanıyor. Bilgisayar denetimli olan bu makinelerde kök hücre toplamak için program var. Kişi ameliyathaneye gitmeden genel anestezi almadan kök hücre bağışlayabiliyor. Bağışçı olup olmaması da TÜRKÖK’teki datalara dayanıyor. Kızılay’a kan ve trombosit bağışlayan şahıslardan bir onay formu istenerek doku kümeleri da bilgisayara geçiliyor. Böylelikle akraba dışı ilik bankası bilgi havuzu oluşturuluyor. Şahısları doku kümeleri bilgisayar ortamında bilgi olarak saklanıyor. Şayet aradığımız ilik verici adayının iliğine uyuyorsa o vakit vericiyi pahalandırmak için TÜRKÖK’e yazı yazıyoruz. TÜRKKÖK de Kızılay aracılığıyla vericiye ulaşıyor. Sıhhat testlerinin olumlu çıkmasının akabinde verici adayı artık verici oluyor. Bir merkezde kök hücreler toplanarak hastaneye ulaştırılıyor. Alıcı ve verici yaklaşık 2 yıl birbirleriyle görüştürülmüyor” diye konuştu.

– İstanbul

Kaynak: DHA

Haberler Times

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.