Dolar 8,6677
Euro 10,1753
Altın 491,19
BİST 1.408
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 17°C
Gök Gürültülü
İstanbul
17°C
Gök Gürültülü
Cum 20°C
Cts 23°C
Paz 25°C
Pts 24°C

Tedaviye dirençli şizofreni tedavisinde kullanılan klozapinin tütün kullanımıyla münasebeti incelendi

Şizofreni olarak isimlendirilen kronik rahatsızlık bireylerde gerçeği yorumlama yetisininin yitimiyle seyretmekle birlikte konuşmada …

Tedaviye dirençli şizofreni tedavisinde kullanılan klozapinin tütün kullanımıyla münasebeti incelendi
A+
A-
20.12.2020
110

Şizofreni olarak isimlendirilen kronik rahatsızlık bireylerde gerçeği yorumlama yetisininin yitimiyle seyretmekle birlikte konuşmada değişiklikler, fikir bozuklukları, algı yitimi üzere çeşitli durumlarla bir arada seyredebiliyor.

Erkeklerde ortalama olarak 21 yaşında bayanlarda ise 27 yaşında ortaya çıkan hastalık özkıyım için de yüksek risk teşkil ediyor çünkü şizofreni hastalarının 3’te 1’inin özkıyıma teşebbüs ettiği ve teşebbüslerin de %10’unun muvaffakiyete ulaştığı biliniyor.

Şizofreni

Hastalığın negatif ve olumlu semptomlarının ( bulgu ) tedavisinde tipik ve atipik antipsikotik ilaçlar kullanılmakla birlikte klozapin olarak isimlendirilen 3. Jenerasyon antipsikotik ilaç hastalığın tedavisinde kullanılıyor lakin klozapinin terapötik ( tedavi edici ) penceresini ayarlamak ve semptomları denetim altında tutmak da farklı bir uzmanlık alanını oluşturuyor.

Şizofreni hastalarında sigara tüketimi epeyce yaygın olmakla birlikte ağır tütün ve tütün mamülleri kullanımının hastalığın negatif semptomlarını azalttığı ( Sigara içen hastalarda CYP1A2 mikrozomal enzim sistemi etkinliğinde artış barizdir (Bozikas ve ark. 2004). Bu enzim sisteminden başta haloperidol, fenotiyazinler, klozapin ve olanzapin metabolize olmaktadır. Ziedonis ve arkadaşları (1994) sigara kullanan hastaların ortalama 590 mg/gün klorpromazin muadili dozlara muhtaçlık duyarken sigara kullanmayan hastaların ortalama 375 mg/gün klorpromazin muadili dozlara muhtaçlık gösterdiklerini bildirmiştir. Dolayısı ile sigara kullanan hastalarda ilaç dozlarında ayarlama gerekebileceği akılda tutulmalıdır. Öte yandan nikotinin mezolimbik yolaklarda dopamin salımını değiştirdiği, prefrontal kortekste glutaminerjik nöronları uyardığı, böylelikle bazal gangliyonlarda glutamat ve dopamin aktifliğini artırdığı düşünülmektedir (Wise ve Gardner 2002). Bu tesirlere bağlı olarak nikotinin negatif belirtileri azalttığı, buna karşılık olumlu belirtileri de çoğaltabileceği ileri sürülmüştür. Kısmen bu görüşle uyumlu olarak, negatif belirtilere daha tesirli kabul edilen atipik antipsikotiklerin tipik antipsikotiklere nazaran sigarayı bıraktırmada daha tesirli olduğu gözlenmektedir (McEvoy ve ark. 1999). Nikotin, nükleus akkum-bens ve ventral tegmental alanı içeren mezolimbik yolda oluşturduğu artmış dopaminerjik mesaj ile beyindeki ödül düzeneklerini uyarmakta ve kendi alımını pekiştirmektedir (Corrigall ve ark. 1992). ) biliniyor fakat tütün kullanımını klozapinin plazma konsantrasyonunu da kıymetli ölçüde etkiliyor.

Tütün eserlerinde bulunan polisiklik aromatik hidrokarbonlar hepatik ( karaciğere ait ) sitokrom P450 ( CYP1A2 ) enzimlerini de indüklüyor ( uyarıyor ) ve böylelikle klozapinin terapötik dozu bu eserlerin kullanımından etkileniyor.

Tütün ve tütün eserleri

Amerika Birleşik Devletleri’nde şizofreni hastalarının tütün kullanımı oranının %90 olduğu belirtilirken şizofreni hastaları gelirlerinin yaklaşık %27’sini tütün eserlerine harcıyor ve günde yaklaşık 20 ila 40 adet sigara tüketiyor ve bu sebeple şizofreni hastalarının ömrünün şizofreni hastası olmayan bireylere oranla 15 ila 20 yıl daha az olduğu belirtilmekle birlikte kardiyovasküler hastalıklar tek başına şizofreni hastaları için önde gelen mevt nedenlerinden birini oluşturuyor.

Nikotin-Klozapin ikilemi

Nikotin ise nörotransmitter olan asetilkolinin tesirlerini taklit ediyor ve nikotinik reseptörler olarak isimlendirilen özelleşmiş asetilkolin reseptörlerine bağlanıyor. Klozapin ise tedaviye dirençli şizofreni olaylarında özkıyımvari davranışları önlemek hedefiyle kullanılmakla birlikte psikoza eşlik eden şiddet davranışı görülen ve agresif davranışlarda bulunan hadiselerde tercih ediliyor. Ayrıyeten klozapinin CYP1A2 enzimiyle yıkıldığını ve oral biyoyararlanımının %60 ila 70 ortasında olduğunu ve bunlara yarı ömrünün yaklaşık olarak 14 saat olduğu belirtelim.

Tütün eserleri kullanımının CYP1A2 vasıtasıyla klonidin metabolizmasınıa artırdığı ve tıpkı plazma konsantrasyonuna ulaşmak ( sigara içmeyen bireylere kıyasla ) için dozun nerdeyse iki katına çıkarılması gerektiği bilinmekle birlikte tütün eserleri kullanan şizofreni hastalarının akut epizodlarda ( atak ) daha fazla halüsinasyon ve delüzyon ( sanrı )benzeri semptom gösterdiği ve hospitalizasyon ( hastaneye yatış ) oranlarında artış gözlendiği biliniyor.

Bütün bunlara ek olarak haloperidol, klorpromazin, tiyoridazin üzere tipik antipsikotik ilaç kullanan bireylerin klozapin, risperidon ve olanzapin üzere atipik antipsikotik kullanan bireylere oranla sigara içimine daha yatkın bireyler olduğunu da belirtelim. Başka bir deyişle tipik antipsikotik kullanımından atipik antipsikotik kullanımına geçilmesi sigara içimini azaltan bir başka faktör olarak kıymetlendirilebilir.

Sonuç olarak şizofreni tedavisi alanında uzman doktorlar tarafından yapılmakla birlikte tedaviye dirençli şizofreni olaylarında kullanılan klozapin tütün kullanımından etkileniyor ve yeniden alanında uzman tabiplerin yani psikiyatristlerin tedavi idaresinde bu durumu göz önünde bulundurmaları gerekiyor.

Yeni araştırma Psychiatry Advisor isimli mecmuada yayımlandı.

Kaynakça https://www.psychiatryadvisor.com/home/topics/schizophrenia-and-psychoses/treatment-resistant-schizophrenia-clozapine-smoking/ http://www.turkpsikiyatri.com/C17S1/sizofreniVe.pdf

ETİKETLER: , ,