DOLAR 7,4126
EURO 9,0363
ALTIN 441,911
BIST 1542,45
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 13°C
Sağanak Yağışlı

Koronavirüs geçiren bireylerin üzerinde yapılan genetik çalışmalar sonuçlarını verdi

Dünya genelinde çeşitli ülkelerdeki insanları üzerinde meydana getirilen araştırma, koronavirüs enfeksiyonunu görece olarak ağır …

Koronavirüs geçiren bireylerin üzerinde yapılan genetik çalışmalar sonuçlarını verdi
17.12.2020
15
A+
A-

Dünya genelinde çeşitli ülkelerdeki insanları üzerinde meydana getirilen araştırma, koronavirüs enfeksiyonunu görece olarak ağır geçirenlerin genetik dizilimine odaklandı.

Bilim insanları, çalışma ile kimlerin ağır hasta olacağını, kimlerin ise asemptomatik halde hastalığı geçireceğini de artık genlere bakarak öngörebilmenin mümkün hale gelebileceğini belirtti.

Araştırma, tüm dünyadan yaklaşık 50 genetik merkezi ve yüzlerce hastanenin iştiraki ile yürütülmekle birlitke Asya, Avrupa, Amerika, Avustralya ve Orta Doğu ülkelerinin yer aldığı ve “Covid İnsan Genetiği Konsorsiyumu” olarak da isimlendirilen çok uluslu araştırmanın idare şurası üyeliğini Bilkent Üniversitesi Fen Fakültesi Dekanı, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Üyesi Prof. Dr. Tayfun Özçelik yaparken ana grubun klinisyenleri ortasında Sıhhat Bilimleri Üniversitesinden Prof. Dr. Kadriye Kart Yaşar, Prof. Dr. Nevin Hatipoğlu, Dr. Sevtap Şenoğlu ve Dr. Şemsi Parıltı Karabela yer aldı.

COVİD-19

Tayfun Özçelik, çalışmaya ait yaptığı açıklamada, koronavirüsün bilhassa 65 yaş üstünde tehlikeli boyutlara varabildiğini, 50 yaş altındakilerde de ağır seyredebildiğini, bunun nedenini bütün dünyanın merak ettiğini lisana getirdi.

Bağışıklık sistemini oluşturan hücrelerin bedenle olan haberleşmesinde yer alan genlerde bozukluklar olabileceği hipotezinden yola çıktıklarını anlatan Özçelik, Türkiye’den 60, dünyadan 600 olmak üzere toplam 650 ağır COVID-19 hastasının genomlarını incelediklerini anlattı.

Tip 1 interferon

Dr. Tayfun Özçelik, enfeksiyona ağır yakalanan şahısların, interferon sinyal mesaj yolunda yer alan genlerinde doğuştan gelen mutasyonları tespit ettiklerini, bu nedenle de bedende antikor oluşumunun sekteye uğradığını ortaya çıkardıklarını belirterek ”Hastalığı ağır geçirenlerde bedeni virüslerden koruyan ve 17 proteinden oluşan tip I interferon bulunmadığı tespit edildi. Böylelikle hayatı tehdit eden ağır COVID-19 hastalığının genetik ve immünolojik nedenleri keşfedilmiş oldu.” sözlerini kullandı.

Araştırmada, ağır COVID-19 hastalarının yüzde 10’undan fazlasında antikorlarının virüsü değil, bağışıklık sisteminin kendisini  ( otoimmün ) hedeflediği ortaya çıktı. Tekrar ağır COVID-19 hastalarının yaklaşık yüzde 4’ünde doğuştan gelen genetik mutasyonların olduğu gösterildi. Her iki durumda da temel sistemin tıpkı olduğu tespit edildi.

Bu araştırma ile birinci defa, ömrü tehdit eden COVID-19’un tip I interferon sinyal ağının bozulmasından kaynaklandığının ortaya çıktığını bildiren Özçelik, “Kimlerin ağır hasta olacağı, kimlerin ise asemptomatik biçimde hastalığı geçireceğini de artık genlere bakarak öngörebileceğiz. Bunun için tüm dünyada genetik testlerin yapılması gündeme geliyor.” tabirlerini kullandı.

Konsorsiyumun her hafta toplantı yaptığına işaret eden Özçelik, “Geçen pazartesi yapılan toplantıda alınan karar, ‘şu anda dünyada COVID tedavisi klinik incelemelerinde var olan hastalara beta interferon üzere casusları vermeye başlayalım mı?’ tarafında. Tedavilerde etik heyet müsaadeleri kıymetli bir safhayı oluşturuyor. Bu müsaadelerin alınmaya başlamasıyla ilgili adımlar atılmaya başlamış bulunuyor. Bu casusların kullanılması kurtarıcı olabilir mi? Konsorsiyumun öncelikli çalışması bunun üzerine ağırlaşmıştır.” biçiminde konuştu..

Konsorsiyumun eş başkanlığını yürüten Rockefeller Üniversitesi öğretim üyesi Profesör Jean-Laurent Casanova ve ABD Ulusal Sıhhat Enstitüsü araştırmacısı Dr. Helen Su ise “Bu araştırmanın sonunda Covid-19 moleküler temelleri en kapsamlı formda anlaşılan bulaşıcı hastalık haline geldi ve ağır hastaların yaklaşık yüzde 15’inde nedensel ilgi kurulmuş oldu.” bilgilerini verdi.

Genetik

Özçelik’in verdiği bilgilere nazaran, koronavirüsün insanları farklı biçimde etkilemesinin nedeni bir bilmece üzere karmaşık bir durum. Virüs, kimi insanlarda semptom göstermiyor ve kısa müddette atlatılıyor, kimilerinde birkaç gün içinde öldürücü bir tablo ile sonuçlanabiliyor.

Konsorsiyum, 2020 yılının Şubat ayından itibaren binlerce COVID-19 hastasının genetik yapısını inceleyerek klinik farklılıkların moleküler temellerini araştırmaya başladı.

Araştırmanın bir kolunda ağır pnömoni ile seyreden ve %14’ü kaybedilmiş 650 COVID-19 hastasının kan örnekleri genetik incelemeye alındı. Denetim olarak ise hastalığı asemptomatik yahut hafif geçiren 530 birey incelendi. Birinci kademede bedenin influenza virüsüne karşı cevabında kritik kıymete sahip olduğu bilinen 13 genin DNA dizisi iki küme ortasında karşılaştırıldı. Bu genlerin tip I interferon cevabını düzenleyen genler olduğu biliniyordu.

Hastalığı ağır geçiren bireylerin manalı bir kısmının bu 13 gende ender görülen mutasyonları taşıdıkları ve yüzde 3’ten fazlasının ise fonksiyonel bir tekrar sahip olmadığı anlaşıldı. Bunun üstüne yapılan hücre biyolojisi incelemeleri ile kelam konusu hastaların, COVID-19’a karşı tip I interferonu hiç üretmedikleri saptandı.

Doğuştan gelen bağışıklığın bir modülü olan moleküller olan interferonlar, bilhassa virüslere karşı hücrenin süratli karşılığında değerli vazifeler alıyorlar. İnterferon tip I yol ağını etkileyen mutasyonlara sahip insan fibroblast hücrelerinde yapılan incelemeler, bu hücrelerin koronavirüse karşı daha hassas olduklarını ve karşı gelemeyerek öldüklerini gösterdi.

Otoimmünite

Araştırmanın bir sonraki evresinde otoantikor üretiminin COVID-19 için de geçerli bir senaryo olup olmadığı sorusuna karşılık arandı.

COVID-19’a bağlı olup ömrü tehdit edici seviyede pnömoni ( zatürre ) görülen 987 hastanın %10’undan fazlasında enfeksiyonun başlangıç etabında interferonlara karşı otoantikorların gelişmiş olduğu tespit edildi. Bu hastaların yüzde 95’inin erkek olduğu belirtiliyor.

Biyokimyasal deneyler bu otoantikorların interferon tip I aktifliğini bozduğunu teyit etmekle birlikte kimi durumlarda otoantikorların enfeksiyon öncesinde hastanın kanında tespit edilebilirken kimilerinde bunların enfeksiyonun erken safhasında ve bağışıklık sistemi şimdi bir cevap vermemişken mevcut olduğu belirtiliyor.

Yeni araştırma Science mecmuasında yayımlandı.

Kaynakça https://www.trthaber.com/haber/koronavirus/koronavirusu-agir-gecirenlerin-genetik-sifresi-cozuldu-520071.html https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32972995/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32558485/

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.