Dolar 13,4403
Euro 15,3790
Altın 787,40
BİST 2.085,76
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 4°C
Az Bulutlu
İstanbul
4°C
Az Bulutlu
Çar 8°C
Per 10°C
Cum 2°C
Cts 3°C

Enflasyon sepetinde neler var?

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) sepeti ve yükleri ile açıklanan değişim oranları tek birey ya da belli bir gelir kümesine ilişkin olmayıp, ülke …

Enflasyon sepetinde neler var?
A+
A-
03.01.2022
28

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) sepeti ve yükleri ile açıklanan değişim oranları tek birey ya da belli bir gelir kümesine ilişkin olmayıp, ülke ortalamasını söz ediyor. Enflasyon sepetinde neler var? İşte, merak edilen bahsin detayları…

ENFLASYON SEPETİNDE NELER VAR?

2019 yılından itibaren Gelir Yönetimi Başkanlığından (GİB) iş yerlerine ilişkin ciro bilgilerinin elde edilmesi ile perakende dalında yer alan marketler ve giysi mağazaları için ciro bedelleri kullanılarak iş yeri örneklemi yapılıyor. Her yıl aralık ayında en yeni ciro dataları incelenerek, vilayet bazında fiyat derlenen marketler ve giysi mağazaları gözden geçiriliyor. Perakende bölümünde yer alan marketler ve giysi mağazalarının vilayet bazında ciro büyüklükleri temel alınarak tüketicilerin o vilayette ağır olarak tercih ettiği, en çok satış yapan zincir ve mahallî firmalardan fiyat derlenmesi amaçlanıyor.

2021 yılında TÜFE’de 81 ilin tamamı ve 225 ilçe kapsamında, 27 bin 980 iş yeri ve 4 bin 274 konuttan (kira), 415 unsur, 901 husus çeşidi için her ay yaklaşık 550 bin 632 fiyat derlenecek.

Her yıl aralık ayında yapılan güncellemede, yükü artan mal ve hizmetler endeks sepetine dahil edilirken, tartısı azalan eserler sepetten çıkartılıyor. Bu nedenle, TÜFE sepetinde yer alan eserlerin sayısı her yıl değişim gösteriyor.

Güncellemeye nazaran, sepete giren hususlar turşu ve sweatshirt (kadın için) oldu.

Sepetten çıkan hususlar ise tere, erik, olağan buzdolabı (derin donduruculu), karışım kumaşlar ve şofben olarak belirlendi.

ANA KÜME TARTILARI

2021 yılı TÜFE hesaplamalarında kullanılacak ana küme yükleri da belirlendi.

Buna nazaran, besin ve alkolsüz içeceklerin tartısı yüzde 22,77’den yüzde 25,94’e çıkarıldı. Salgın sürecinde değeri artan sıhhatin tartısı ise yüzde 2,80’den yüzde 3,25’e yükseltildi.

Konut, haberleşme, konut eşyası kümelerinin yükü artarken, alkollü içecekler ve tütün, giysi ve ayakkabı, eğitim, lokanta ve oteller üzere kümelerin tartısı azaldı.

Kelam konusu yükler, alkollü içecekler ve tütün için yüzde 4,88, giysi ve ayakkabı için yüzde 5,87, konut için yüzde 15,36, mesken eşyası için yüzde 8,64, ulaştırma için yüzde 15,49, haberleşme için yüzde 4,64, cümbüş ve kültür için yüzde 3,01, eğitim için yüzde 2,28, lokanta ve oteller için yüzde 5,91, çeşitli mal ve hizmetler için yüzde 4,73 oldu.

KOVİD-19 SALGINI, HANE HALKI TÜKETİM HARCAMALARINI KIYMETLİ DERECEDE ETKİLEDİ

2020 yılında ortaya çıkan Kovid-19 salgını, hane halkı tüketim harcamalarını değerli derecede etkiledi. Salgın sebebiyle tüketim alışkanlıklarında oluşan değişimlerin bir kısmı süreksiz olurken, kimilerinin ise uzun mühlet devam etmesi öngörülüyor.

2021 yılında da devam etmesi beklenen kelam konusu tesirlerin TÜFE yüklerine en aktüel biçimde yansıtılması için Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (EuroStat) Aralık 2020’de metodolojik kılavuz yayımladı.

Kovid-19 salgını devrinde toplum sıhhatine risk oluşturmamak için Nisan 2020 prestijiyle TÜİK’in tüm hane halkı anketlerinde yüz yüze görüşme uygulaması süreksiz müddetle durduruldu. Bu sebeple TÜFE tartılarının temel bilgi kaynağı olan, kapsamı gereği farklı bir bilgi derleme formülüyle uygulanması mümkün olmayan hane halkı bütçe anketi, 2020 yılı için tamamlanamadı. 2021 yılı TÜFE tartı güncellemesi EuroStat’ın mevzuya ait kılavuzunda belirtilen sistemler doğrultusunda hesaplandı.

Kovid-19 salgınıyla birlikte hane halkı harcamalarına dahil olan kimi husus çeşitleri (maske gibi) 2021 yılında sepet kapsamına alındı. Cerrahi maske, unsur çeşidi olarak “diğer sıhhat ürünleri” hususunun altında yer alıyor.

KİMİ ESERLERE AİT UNSUR ÇEŞİT SAYISI VE TARTILARI GÜNCELLENDİ

2021 yılında TÜFE unsur sepetinde, “kabartma maddeleri” başlığı altında yer alan “kuru maya” husus çeşidi için tarif değişikliği yapıldı. Daha evvel makul bir gramajda satışa sunulan bir paket kuru hamur mayası fiyatı takip edilirken, alanda tespit edilen gramaj farklılıkları nedeniyle ölçü ünitesi değiştirildi ve kilogram bazında eser fiyatı takibine geçildi.

Ayrıyeten, “beyaz peynir”, “sigaralar”, “diğer sıhhat ürünleri”, “otomobil (dizel)”, “otomobil (benzinli)” ve “resmi evraklarla ilgili hizmet ücreti” hususlarına ait unsur çeşit sayısı değiştirildi ve yükleri güncellendi.

Bu değişikliğin sebebi, hane halklarının husus çeşidi seviyesinde değişim gösteren yeni tüketim tercihlerinin ayrıntıya yansıtılabilmesi oldu. Örneğin, “sigaralar” için yeni bir eserin (madde çeşidi) piyasaya girmesi yahut yaygın olarak tüketilir hale gelmesi durumunda unsur sepetine çeşit olarak eklenmesi gerekiyor. Birebir durum arabalar için de geçerli. Her yıl yeni modellerin piyasaya girmesi ve birtakım modellerin üretimine son verilmesi nedeniyle “otomobil (dizel)” ve “otomobil (benzinli)” unsurları için fiyatı derlenen marka ve modeller güncelleniyor. Ayrıyeten tüketicilerin vakit içinde değişen vites çeşidi üzere tercihleri de husus çeşidi ve yüklerine yansıtılıyor. “Beyaz peynir” tarifinin hane halkları tarafından yaygın olarak tüketilmeye başlanan peynir çeşitlerini de kapsayacak halde genişletilmiş olması da bu kapsamda gerçekleştirildi.

Ocak 2021 devri prestijiyle yayımlanan ortalama husus fiyatlarında kelam konusu hususlar için gözlenecek fiyat değişimlerinin bu kapsamda kıymetlendirilmesi gerekiyor.

FİYAT DERLEME PERİYOTLARI

TÜFE kapsamında fiyat derleme sıklığı piyasadaki fiyat gelişimini yansıtacak halde yapılıyor. Fiyat hareketliliği yüksek eserlerde daha sık aralıklarla fiyat derlemesi kelam konusu oluyor. Ay içinde meydana gelebilecek fiyat farklılaşmasının yakalanabilmesi emeliyle taze zerzevat ve meyve, tüp gaz, LPG, futbol maçına giriş fiyatı ile seçilmiş besin eserleri haftada 1 defa olmak üzere, ayda 4 sefer derleniyor. Sigaralar, benzin-mazot, altın fiyatları (günlük), bunların dışında kalan öbür tüm husus çeşitlerinin fiyatları için ayda iki defa derleme yapılıyor.

Kovid-19 salgını devrinde uygulanan kısıtlamalar sonucunda birtakım iş yerleri kapandı ya da çalışma saatleri değiştirildi, kimi hizmetler ise sağlanamadı. Bu süreçte, TÜFE hesaplamalarının aksamadan devam etmesi için alanda fiyat derleme çalışmaları mümkün olduğunca devam ettirildi. Kısıtlamalar nedeniyle alanda fiyata erişilememesi durumunda EuroStat tarafından kılavuzda önerilen alternatif metotlara başvuruldu. Bu kapsamda telefon ile fiyat derleme, internet ve barkod bilgileri fiyatlarının kullanılması, e-posta ile fiyat toplama üzere alternatif bilgi kaynakları kullanıldı.

BARKOD BİLGİLERİ, DATA DERLEME SÜRECİNE ENTEGRE EDİLDİ

Tüketicilerin satın aldığı eserlere ait bilgiler, çeşitli mali süreçlerin gerçekleştirilebilmesi için ticaret kesiminde faaliyet gösteren firmalarca kayıt altına alınıyor. Son yıllarda birçok ulusal istatistik ofisi, perakende marketler tarafından tutulan bu satış bilgilerinin TÜFE’de data kaynağı olarak kullanımı üzerinde çalışıyor.

TÜİK’in, barkod (satış) datalarının TÜFE data derleme süreçlerine entegre edilmesine yönelik çalışmaları 2018 yılından beri devam ediyor. Bu kapsamda perakende ticaret bölümünde kıymetli hisseye sahip zincir marketlerden sağlanan bilgilerin 2020 yılında tahlil süreçleri tamamlandı ve bilginin TÜFE hesaplamaları için kullanıma hazır hale getirilebilmesine yönelik başka çalışmalar (sınıflama, kod eşleştirmeleri gibi) yapıldı. 2021 yılı TÜFE hesaplamalarında perakende ticaret dalında değerli hisseye sahip zincir marketlerden sağlanan barkod (satış) bilgileri kullanılmaya başlandı. Böylece, ayın muhakkak günlerinde alandan derlenen fiyatlar yerine, firmalardan sağlanan şube bazında günlük satış ve ölçü bilgileri kullanılarak ayın genelini kapsayan fiyatlar endekse dahil edildi. Barkod datalarının sisteme dahil edilmesiyle TÜFE kapsamında derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 21’i zincir marketlerden direkt temin edilmiş olacak.

Gündem

Haberler Times

ETİKETLER: , , , ,